Na Vidiku Magazin» trajanova tabla

Trajanova tabla u nacionalnom parku Đerdap

Administrator — Wed, 30 Nov 2011 11:00:41 +0000

Trajanova tabla pozicionirana je u Đerdapskoj klisuri. Reč je o natpisu koji je uklesan u stenu pored Dunava, a kao što joj i samo ime kaže, Trajanova tabla je posvećena rimskom caru Trajanu koji je sagradio most preko Dunava. Nekada, tabla je bila na 1,5 metar iznad rimskog puta pored Dunava, ali je u 20. veku isečena i premeštena na viši nivo kako bi ostala čitava usled podizanja nivoa Dunava koji je bio neminovan s obzirom na izgradnju Hidroelektrane Đerdap I.

Trajanova tabla sadrži natpis od šest redova. Međutim, prilično je oštećena, te se danas mogu pročitati samo tri reda. Ispod natpisa uklesana je figura za koju se pretpostavlja da je Danubius i predstavljen je u klečećem položaju. Iznad natpisa na tabli je nadstrešnica sa nekoliko kaseta koje su ukrašene rozetama i figurama orlova koji šire svoja krila. Sa strane se nalazi reljefni prikaz dva delfina u skoku iznad površine vode.

Natpis je, naravno, uklesan na latinskom jeziku, a evo i šta piše: „Imperator Cezar, sin božanskog Nerve, Nerva Trajan Avgust, pobednik nad Germanima, veliki pontif, četrti put postavljen za tribuna, otac domovine, konzul po treći put, planine je isklesao i postavio grede od kojih je napravljen ovaj put“.

Lepenski vir – povratak u kameno doba

Administrator — Tue, 29 Nov 2011 11:00:03 +0000

Lepenski vir deo je nacionalnog parka Đerdap i jedno od najznačajnijih arheoloških nalazišta iz mezolita i neolita. Tokom iskopavanja, arheolozi su, na čelu sa prof. dr Dragoslavom Srejićem, otkrili sedam naselja i skoro 140 objekata koji su izgrađeni u periodu između 6500. i 5500. godine pre nove ere.

Lepenski vir poznaje četiri faze svog razvoja. Prva se vezuje za naseljavanje ljudskih plemena uz Dunav. Zbog adekvatne klime i položaja mesta, oni odlučuju da upravo ovde podignu svoje naseobine. Istraživanja pokazuju da je reč o 6500. godini pre nove ere. Sto godina kasnije uslediće druga, a odmah za njom i treća faza i obe pokrivaju prvih sedam građevinskih slojeva. Četvrta faza sa sobom nosi još dva građevinska sloja, a značajnija je zbog toga što tada ljudi počinju da se bave zemljoradnjom, stočarstvom, počinju da unapređuju naselja. Ubrzo potom počinju da pripitomljavaju životinje, ali i da prave najrazličitije oruđe koje bi im pomoglo pri obavljanju svakodnevnih aktivnosti: posuđe, poljoprivredne alate i slično. Ovo doba nosi naziv neolitska revolucija, a takođe je poznato i po tome što dolazi do razvoja različitih verovanja, izmešu ostalog i kulta Majke Zemlje. S obirom na to, ljudi su sahranjivani na vrlo neobičan način, potpuno drugačiji od današnjeg. Naime, tela su polagana van staništa i to u embrionalni položaj. U poslednjoj fazi nastale su i kamene statue, po kojima je Lepenski vir danas vrlo poznat, a koje predstavljaju ribolika bića.

Golubačka tvrđava – blago nacionalnog parka Đerdap

Administrator — Mon, 28 Nov 2011 19:31:54 +0000

Golubačka tvrđava smeštena je na desnoj obali Dunava i deo je nacionalnog parka Đerdap, baš kao i Lepenski vir. Golubačka tvrđava sastoji se od deset izuzetno masivnih kula koje se uzdižu do 25 metara visine i koje su međusobno povezane bedemom. Kule su raspoređene tako da brane grad i sa kopna i sa vode.

Istorija tvrđave i plan grada

Golubačka tvrđava se prvi put pominje u 14. veku, iako se ne zna tačan datum njenog nastanka. S obzirom da u sastav četvrte kule ulazi između ostalog i pravoslavna kapelica, može se zaključiti da je osnovu tvrđave podigao neki od pravoslavnih velikaša, vrlo verovatno srpskih, dok se finalni radovi pripisuju Turcima koji su ojačali nekoliko postojećih kula i sagradili poslednju, desetu, koja je kontrolisala Dunav.

Neko vreme, Golubačka tvrđava bila je u rukama kneza Lazara, ali je nakon Boja na Kosovu pripala Bajazitu I. Nedugo potom prisvojili su je Mađari, a onda se ponovo vraća u srpske ruke, despotu Stefanu Lazareviću. Nakon njegove smrti, Golubačka tvrđava biva predata Turcima, koji Golubac i još nekoliko gradova 1867. godine predaju knezu Mihailu.

Golubačka tvrđava sastoji se od prednjeg, zadnjeg i gornjag grada. Osim pomenutih deset kula tu su i dve velike kolske kapije, kao i spoljni zid šanca za koji se pretpostavlja da je bio pun vode. Grad je sa stenom Babakaj povezan glomaznim lancima, što je nekada omogućavalo apsolutnu kontrolu drumskog i rečnog saobraćaja kroz đerdapsku klisuru.

Zašto Golubac?

Devet kula je četvorougaonog oblika, dok je samo jedna u donjem delu poligonalna, a u gornjem cilindrična. Zbog toga je dobila naziv Šešir kula. Za Šešir kulu se vezuje i legenda o nastanku imena Golubac. Naime, u ovoj kuli je bila zarobljena Jelena, vizantijska princeza. Tužna i usamljena, počela je da se druži sa golubovima koji su joj uskoro postali i najbolji prijatelji.

Druga legenda govori o Golubani, devojci izuzetne lepote koja je opčinila turskog pašu. Činio je sve kako bi pristala da se uda za njega, ali ona bi ga svaki put odbila. Zato je paša naredio da je vežu za stenu koja je bila u Dunavu. Nakon dugog mučenja, njeno telo prepustili su pticama koje su ga rastrgle.