Manastir Sopoćani izgrađen je u 13. veku i posvećen je Svetoj Trojici. Nažalost, u velikoj meri je oštećen nakon Bitke na Kosovu, ali je za vreme despota Stefana obnovljen.

Freske oko oltara ostavljaju bez teksta. Na jednoj od njih nalazi se kralj Uroš sa svojim sinovima Dragutinom, Milutinom, ali i sa ostalim članovima porodice. Tu je i freska na kojoj je prikazana smrt Stefana Nemanje, kao i momenat prenošenja njegovih moštiju u manastir Studenicu.

U Sopoćanima počiva deo moštiju sv. Kozme i Damjana, a koje su prethodno bile u manastiru Zočište koji je spaljen prilikom rata na Kosovu i Metohiji. Godine 2002. iz Pivskog manastira prenet je i deo moštiju ktitora Sopoćana, kralja Stefana Uroša I. Sahranjen je u sarkofagu od crvenog mermera u jugozapadnom naosu crkve, a osim kralja ovde su sahranjeni i Ana Dandolo, njegova majka, arhiepiskop Joanikije I, i mlađi sin kralja Vukana, knez Đorđe.

Danas, manastir Sopoćani utočište je 30 monaha i iskušenika. Oni se bave održavanjem crkve, održavanjem okolnog voćnjaka, bašte, pčelarstvom, ali i radom u nekom od umetničkih ateljea koji postoje u sklopu manastira, a to su ikonopisački atelje, krojački i druborezački.

Manastir Mileševa mesto je krunisanja sestrića cara Dušana, Tvrtka I Kotromanića, kada je 1377. godine zvanično proglašen za kralja Bosne i Srbije. Godine 1446. Stefan Vukčić Kosača proglasio je sebe u ovom velelepnom manastiru za “hercega od Svetog Save”, pa otuda i naziv Hercegovina. Vladislav nNmanjić, čija je ovo zadužbina, sahrajen je upravo ovde.

Mileševske freske

Osim što je jedno od najznačajnijih duhvnih središta, manastir Mileševa dostigao je i same vrhove umetničkog kvaliteta. Građen je u vreme kada se neguje forma klasične antike, a što dalje beži od dekorativnosti.

Freske koje krase manastir od izuzetnog su umetničkog značaja. Za to su najvećim delom zaslužni umetnici iz Grčke koje je Vladislav pozivao, a koji su se školovali u gradovima u kojima se izuzetno pridavala važnost mozaičkoj tehnici: Solunu, Carigradu, Nikeji. Pod kupolom se može uživati u sceni pročešća apostola, gde je Hrist naslikan kao u crkvi Svete Sofije na Ohridu, dok se na dva zapadna pilastra nalaze Josif i Bogorodica sa Isusom i Simeon i Ana.

Beli Anđeo

Najpoznatija freska kojom se manastir Mileševa ponosi je svakako Beli Anđeo, deo kompozicije “Mironosice na Hristovom grobu”. Na zidu je prikazan anđeo koji, odeven u belo, sedi na velikom kamenu i mironosicama pokazuje prazan grob Isusa Hrista koji je vaskrsao. Freska je nastala u 13. veku, a u 16. je preko nje naslikana druga. Bilo je potrebno sačekati 20. vek da se ova novija ukloni i da Beli Anđeo ponovo zasija sa zida.

Freska se odlikuje monumentalnošću, a pokreti su široki i slobodni. Nema dekorativnosti, te je bela haljina u koju je anđeo odeven naslikana tako da prevoji nisu prenaglašeni, te se sva pažnja usmerava na mirno lice i ruku anđela.

Video signal poslat preko satelita mogućim živim bićima van planete Zemlje sadržao je sliku Belog Anđela, baš kao i signal koji su Evropljani poslali Amerikancima polovinom 20. veka kao simbol mira.