Po nastanku Gračanice, u njoj je živelo na stotine monaha koji su svoje dane osim u molitvi provodili i baveći se umetnošću, najčešće slikanjem. U 16. veku manastir je bio središte novobrdskog mitropolita koji upravo ovde osnovao i jednu od prvih štamparija na ovim prostorima. Međutim, manastir Gračanica pretrpeo je strašna razaranje usled turskih zuluma, te je tako na neko vreme bio napušten. Međutim, kada se Drugi Svetski rat završio, nekolicina monahinja odlučila je da ga obnovi i tako je postao ženski manastir. U njemu sada živi oko 20 sestara koje vezu, koje se bave ikonopisanjem, neke poljoprivredom, ili nekim drugim monaškim poslušanjima.

Što se tiče arhitekture, manastir Gračanica izgrađen je od tesanog kamena koji je polagan u redove dvojnih ili trojnih opeka, ima tri apside i pet kubeta sa osnovom upisanog krsta. Što se tiče spoljne priprate, ona je sagrađena u doba kneza Lazara Hrebeljanovića.

Gračaničke freske

Zidovi Gračanice oživljeni su portretima srpskih arhiepiskopa, patrijarha, a tu je i freska na kojoj je prikazana sahrana gračaničkog mitropolita Dionisija. Neke od najlepših fresaka jesu ciklusi Rođenja Gospodnjeg, ali i Vaseljenskih sabora. Centralni luk oslikan je likom kralja Milutina i njegove žene Simonide, vizantijske princeze, dok se na prednjem delu naosa nalaze freska strašnog suda i stablo dinastije Nemanjić.

Što se ikona tiče, manastir Gračanica ima vrlo bogatu riznicu među kojima je najznačajnija ikona koja potiče iz 14. veka, ikona Hrista Milostivog.

Lekovita voda

Banja Vrdnik najviše je poznata po svom izvoru kisele mineralne vode koji je otkriven tek 50ih godina prošloga veka, a što se tiče njegovih kapaciteta, on daje čak 50 litara vode u minutu. Ipak, to nije jedini. Tu je i izvor čija temperatura može dostići čak 33 stepena, zbog čega se koristi za lečenje reumatizma, ali i mnogih drugih zdravstvenih tegoba.

Manastir Vrdnik

Još jedan od razloga zašto banja Vrdnik privlači ne samo domaće, već i inostrane turiste jeste manastir Vrdnik čiji je osnivač car Lazar. Za vreme najezde Turaka bio je spaljen, uništen do temelja, ali su ga monasi iz Ravanice vrlo brzo obnovili, a ubrzo u njemu sahranili i Lazarove mošti koje će kasnije biti premeštene u manastir Ravanicu. Sve do 1941. godine manastir će čuvati odeću, pokrov za lice i mnogobrojne vredne predmete koji su nekada bili u vlasništvu kneza Lazara. Ipak, danas ovde počiva samo deo moštiju i po koji komad njegove odeće.

Mošti svete velikomučenice Anastasije i deo moštiju svetog Teodora Tirona takođe čine deo manastirskog blaga, baš kao i svetinje sa groba Hristovog.

Godine 1353. car Lazar Hrebeljanović oženio se Milicom, ćerkom kneza Vratka koji je bio iz roda Nemanjića. Sa Milicom je imao osmoro dece: ćerku Maru, koja je bila udata za Vuka Brankovića, Draganu, Teodoru, Jelenu, Oliveru, čiji je suprug bio osmanski sultan Bajazit I, sina Stefana, srpkog kneza i despota, Vuka i Dobrivoja.

Car Lazar Hrebeljanović dao je sebi titulu gospodara svih Srba, a vladarsko ime bilo mu je Stefan. Zahvaljujući njemu, crkvena anatema skinuta je sa Srbije kada je carigradki patrijarh Flotej poslao jermonahe Marka i Mateja da to svećano urade, te je 1375. godine izabran prvi srpski patrijarh.

Godine 1373. car Lazar je zajedno sa kraljem Ludvigom I i bosanskim banom Tvrtkom porazio župana Nikolu Altomanovića, koji je pokušao da od Dubrovnika oduzme Ston i Pelješac. Zarobili su ga, oslepeli i podelili među sobom oblast koja mu je pripadala, a car Lazar i njegov zet Vuk Branković dobili su oblast od Rudnika do Kosova.

Knez Lazar imao je veliku želju da pomiri Pećku i Carigradsku patrijaršiju u čemu je i uspeo 1375. godine. Čin je obavljen u Peći u prisustvu ne samo crkvenih velikodostojnika, već i velikog broja velmoža.

Na Vidovdan, 28. juna 1389. godine, odigrala se bitka na Kosovu, kada je srpska država branila od Turaka južnu granicu svoje teritorije. U ovoj bici najviše se istakao Miloš Obilić, koga je Vuk Branković osudio kao izdajnika, iako je sam to bio. Obilić je uspeo da ubije sultana Murata. No, i caru Lazaru je ubrzo odrubljena glava.

Kako bi se nakon bitke sklopio mir sa Turskom koja bi dozvolila i prenošenje Lazarevih moštiju, njegova ćerka Olivera morala je da ode u harem Bajazita I 1390. Godinu dana kasnije, njegove mošti prenesene su u njegovu zadužbinu, manastir Ravanicu.